Szukaj:

Ratujmy pamięć Odry!
Przyłącz się do konserwacji i rewitalizacji statków Muzeum Odry FOMT!

Zebrana kwota 30 750 PLN

Holownik parowy Nadbor

Holownik parowy Nadbor w 1958 r.
Holownik parowy Nadbor w 1958 r.

HP Nadbor powstał w wyniku polsko-holenderskiej umowy handlowej, opiewającej na 30 milionów guldenów, podpisanej 18 grudnia 1946 r. w celu zakupu holowników dla rzeki Odry. Wybudowano dziewięć holowników o mocy 500 KM oraz trzynaście o mocy 250 KM. Latem 1949 r. zaczęły one pracę na Odrze skanalizowanej, „małe holendry”, takie jak Nadbor, na trasie Gliwice-Koźle-Wrocław, „duże” klasy Jarowid na trasie Wrocław-Szczecin.

Siostrzane jednostki Nadbora to: Światopełk (ukończony jako pierwszy; od jego nazwy wzięło się określanie całej klasy – Światopełk), Bożydar, Bożymir, Bronisz, Chwalisław, Jurand, Mestwin, Mściwój, Nadbor, Radosław, Ścibór, Zbyszko, Sędziwój. Kadłub i nadbudówka zostały wyprodukowane w stoczni Bijkers Maatschapij w Gorinchem (numer budowy 19/266/115), a parowa maszyna główna i urządzenia wyposażenia maszynowni w N.V. Boeles Scheepswerven Maschinenfabriek (numer budowy 120). Główne parametry to: długość – 28 m, szerokość na pokładzie – 6,60 m, wysokość nad wodą 3,9 m, zanurzenie 1,1 m, a z bunkrami załadowanymi 10 tonami węgla – 1,4 m. W 1954 r. polska stocznia w Koźlu wybudowała dwa dodatkowe holowniki wg projektów holenderskich. Nazwano je Bogumił i Bogusław. Różniły się od holowników holenderskich m.in. zaokrąglona rufą, zamiast kanciastej, jak w holownikach holenderskich.

Nadbor pracował, holując barki na Odrze do połowy lat 60. XX w. Po wycofaniu statków parowych z eksploatacji używano go jako pływającej kotłowni dla stoczni remontowej Odrzańskiej Żeglugi Śródlądowej, od 1968 do 1975 r. Później, w latach 1975-1981, holownik pełnił rolę siłowni energetycznej i wytwornicy pary technologicznej na budowach hydrotechnicznych w byłej Czechosłowacji (w Mělníku na Wełtawie, gdzie realizowano jej połączenie z Łabą). Dla tego celu w rufowych kajutach załogi zainstalowano generator oraz rozdzielnię elektryczną.

Po powrocie do kraju w 1982 r. podejmowano próby użycia holownika jako lodołamacza w rejonie działania Okręgowej Dyrekcji Gospodarki Wodnej. Do 10 grudnia 1982 r. w stoczni Malczyce ukończono przeróbkę statku na lodołamacz. Jednak wkrótce okazało się, że holownik nie był przystosowany do łamania lodu ze względu na kształt dziobnicy. Nie wchodził na lód, by go łamać, tylko kruszył go, wbijając się weń. Pierwsze próby prowadzone na Bartoszowicach wykazały nieskuteczność jego pracy. Uznano, że praca Nadbora jako holownika jest również niebezpieczna dla konstrukcji statku. Ostatecznie w 1983 r. holownik zacumowano w porcie Osobowice I. W 1986/87 r., dzięki inicjatywie inż. Mariana Szwarca, dr. Stanisława Januszewskiego, kpt. Mariana Kosickiego i mgr. Andrzeja Szafrańskiego (dyrektora PP Żegluga na Odrze, armatora jednostki), zdecydowano się zachować holownik, nie złomując go (który to los spotkał inne „małe holendry”). W 1998 r. PP Żegluga na Odrze przekazała holownik opiece Biura Studiów i Dokumentacji Zabytków Techniki.

Holownik parowy Nadbor
Holownik parowy Nadbor

W latach 1998-1999 we wrocławskich stoczniach Zacisze i Odra wykonano remont kadłuba, odbudowano instalacje elektryczne, antykorozyjnie zabezpieczono kadłub i pokład, kajuty przysposobiono do roli pracowni BSiDZT, biura Fundacji Otwartego Muzeum Techniki i lektorium. W następnych latach, z udziałem wolontariuszy, konserwowano pokład, osprzęt i wyposażenie techniczne jednostki, okresowo prowadzono prace konserwacyjne silnika i kotła parowego, opracowywano dokumentację techniczną jednostki, różne ekspertyzy służące konstrukcji programu odbudowy i uruchomienia napędu parowego statku. W 2012 r. z dotacji Gminy Wrocław wykonano prace konserwatorskie kadłuba i pokładu (powłoki antykorozyjne), instalacji elektrycznej, zabudowano system centralnego ogrzewania (olejowy).

Koncert na pokładzie HP Nadbor
Koncert na pokładzie HP Nadbor

Dzisiaj stoimy przed zadaniem kapitalnego remontu kotła parowego, wymiany armatury, zaworów, rurociągów prowadzących wodę do kotła i parę z kotła do maszyny parowej, przeglądu pomp, wszystkich urządzeń maszynowni, przezwojenia generatora i uruchomienia parowego agregatu prądotwórczego mocy 38 kW, przeglądu wału napędowego, wymiany śruby, remontu wału jednego z płetwowych sterów, przeglądu maszyny sterowej i usterzenia, przeglądu kadłuba i wymiany wszystkich blach poszycia, których grubość będzie niższa od 4 mm. Koszt tych robót szacujemy na 700 000 zł. Po ich wykonaniu Polska zyskałaby jedyny, wyjątkowy śródlądowy holownik parowy, pływający na paliwie węglowym, a statków takich w Europie jest ledwie ok. 15 (przy czym w skali Europy ruch rekonstrukcyjny zabytkowych jednostek parowych z każdym rokiem przybiera na sile).

Zapraszamy do włączenia się w konserwację i rewitalizację statków Muzeum Odry FOMT!

» Ratujmy pamięć Odry!
» Dźwig pływający Wróblin
» Barka kanałowa Ż-2107 Irena
» Inne obiekty

Wsparcie dla projektu

Nr konta, na które można wpłacać środki:
BGŻ SA I/O Wrocław
46 2030 0045 1110 0000 0398 0060

Prosimy o wpisanie w tytule przelewu:
"Muzeum Odry – darowizna".

Jak wesprzeć projekt Ratujmy pamięć Odry?

W celu wsparcia projektu prosimy o dokonanie darowizny na rzecz Fundacji Otwartego Muzeum Techniki:

Fundacja Otwartego Muzeum Techniki
HP NADBOR
Wybrzeże Wyspiańskiego 27
50-370 Wrocław
BGŻ SA I/O Wrocław
46 2030 0045 1110 0000 0398 0060


wpisując w tytule przelewu „Muzeum Odry – darowizna". Jeśli z Państwa szczególnym zainteresowaniem spotkała się wybrana jednostka pływająca z naszego muzeum, prosimy o wpisane w tytule przelewu: „[imię jednostki] – darowizna”.

Wszystkie kwoty, które wpłyną na konto FundacjiOtwartego Muzeum Techniki, zostaną przekazane na rzecz projektu.

Ofiarodawca pomocy w wysokości min. 100 otrzyma wybraną przez siebie publikację FundacjiOtwartego Muzeum Techniki, o ile jej nakład nie będzie wyczerpany (wykaz publikacji vide: www.fomt.pl). W przypadku pomocy rzeczowej lub finansowej wartości min. 2000 zł ofiarodawcę uhonorujemy mosiężną plakietą zamontowaną w ładowni barki Irena.

Udzielając Fundacji Otwartego Muzeum Techniki wsparcia finansowego lub materiałowego służącego utrzymaniu i konserwacji zabytkowych statków, prosimy o przesłanie nam logotypu i danych darczyńcy (nadbor@fomt.pl). Będzie to równoznaczne z wyrażeniem zgody na ich zamieszczenie w tym  miejscu lub w rzędzie mecenasów rewitalizacji naszych obiektów.

Nagrody

Ofiarodawca pomocy w wysokości min. 100 otrzyma wybraną przez siebie publikację FOMT, o ile jej nakład nie będzie wyczerpany (wykaz publikacji vide: www.fomt.pl). W przypadku pomocy rzeczowej lub finansowej wartości min. 2000 zł ofiarodawcę uhonorujemy mosiężną plakietą zamontowaną w ładowni barki Irena.

Udzielając Fundacji Otwartego Muzeum Techniki wsparcia finansowego lub materiałowego służącego utrzymaniu i konserwacji zabytkowych statków, prosimy o przesłanie nam logotypu i danych darczyńcy. Będzie to równoznaczne z wyrażeniem zgody na ich zamieszczenie w tym  miejscu lub w rzędzie mecenasów rewitalizacji naszych obiektów.

Fundacja HereditasFUNDACJA HEREDITAS
ul. Marszałkowska 58 lok. 24
00-545 Warszawa
tel. 022 891 01 62 / fax 022 891 01 62
www.fundacja-hereditas.pl

Minister Kultury i Dziedzictwa

Portal zabytek.co powstał w ramach projektu "Studeo et Conservo VI (2013)",
dofinansowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

 zamknij