Szukaj:

Ratujmy pamięć Odry!
Przyłącz się do konserwacji i rewitalizacji statków Muzeum Odry FOMT!

Zebrana kwota 30 750 PLN

Dźwig pływający Wróblin

DP Wróblin na Odrze, pod Brzegiem Dolnym w 1958 r., foto kmdr por. M. Wróblewski
DP Wróblin na Odrze, pod Brzegiem Dolnym w 1958 r.
foto kmdr por. M. Wróblewski
DP Wróblin
DP Wróblin

Dźwig pływający zbudowany został w latach 1938-1939 w stoczni A. Riedel w Fürstenbergu nad Odrą. Po zakończeniu II wojny światowej wydobyto go z dna Odry na stopniu wodnym Wróblin – stąd nazwa jednostki. Wraz z innym statkami technicznymi: pogłębiarkami, szalandami, pontonami itp., przekazany został Rejonowi Dróg Wodnych we Wrocławiu, który później przekształcono w Zarząd Odrzańskiej Drogi Wodnej. Kolejna transformacja firmy nastąpiła w 1973 r. Utworzona wówczas Okręgowa Dyrekcja Gospodarki Wodnej we Wrocławiu przekazała niemalże cały tabor techniczny powstałemu równocześnie Przedsię­biorstwu Budownictwa Hydrotechnicznego „Odra-2". W liczbie tych jednostek znalazł się dźwig pływający Wróblin, który do 2002 r. z powodzeniem pracował na budowach prowadzonych przez „Odrę-2”.

DP Wróblin na stanowisku cumowniczym Muzeum Odry FOMT
DP Wróblin na stanowisku cumowniczym Muzeum Odry FOMT

Dźwig pływający Wróblin pracował nieprzerwanie do 19 marca 1954 r., kiedy to pękły cylinder i blok silnika S-64 napędzającego agregat prądotwórczy, dostarczający energii elektrycznej silnikom napędowym dźwigu (obrotu i podnoszenia). Wróblin skierowano do stoczni Zacisze we Wrocławiu. Tam 31.08.1954 r. zdemontowano silnik, wyprodukowany w Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Andrychowie (nr bud. 408, moc 30 KM, 750 obr./min). W roku 1955 sprowadzono drugi silnik S-64 z Opola, do którego zamontowania jednak nie doszło. Stocznia Wrocławska zrezygnowała z przyjęcia zlecenia na remont kapitalny jednostki. W październiku 1955 r. dźwig przeholowano do Koźla, a prace remontowe powierzono Kozielskim Stoczniom Rzecznym. Miały się one zakończyć do kwietnia 1957 r., ale przeciągnęły się aż do 1958 r., z powodu opóźnienia dostawy silnika spalinowego z Czechosłowacji. Zdecydowano bowiem, aby zainstalować silnik Skoda-Diesel-Marine, typ 4 S 110 chłodzony powietrzem, o mocy 60 KM, 1500 obr./min.

Remont nie obejmował generatora i aparatury elektrycznej, ponieważ przewidziano wymianę tych urządzeń na nowe. W maju 1957 r. zamówiono w firmie Siemens-Schuckert zespół prądotwórczy i silniki elektryczne. Jednak w braku dewiz zrezygnowano w 1958 r. z zamówienia, które ograniczono do dostawy wyłącznie części zamiennych. W roku 1959 zostały one dostarczone i zamontowane na obiekcie.

W tym samym roku planowano przebudowę urządzenia dźwigowego, głównie ramienia dźwigu z konstrukcji nitowanej na spawaną. Jednak odpowiedni projekt opracowano dopiero w lipcu 1967 r. Dokładna data zamontowania nowego wysięgnika nie jest dzisiaj możliwa do ustalenia, podobnie jak data demontażu urządzenia sterowego. Jednostka bowiem, pierwotnie holowana, posiadała ster płytowy, uruchamiany sterociągami ze sterówki na pokładzie śródokręcia. Z chwilą wycofania z ruchu holowników i zastąpienia ich w połowie lat 60. pchaczami urządzenie sterowe było już zbędne i zdemontowano je, z przełomem lat 60/70. XX w.

Dźwig pływający Wróblin, o długości 24,2 m, szerokości 9,05 m i zanurzeniu 0,67 m, to statek jedyny tego typu na polskich wodach śródlądowych. Wyróżnia go konstrukcja kadłuba ściśle związana z urządzeniem dźwigowym, którego maszynownia i 11-metrowy żuraw może się przemieszczać w promieniu 360o, z prędkością 4,3 m/min.

Dźwig zasilany jest energią elektryczną prądu stałego 110 V, dostarczaną z własnego agregatu prądotwórczego o napędzie spalinowym. Współcześnie ma udźwig ograniczony do 8 ton, podnoszony jest z szybkością 9 m/min, wystarczającą dla prowadzenia robót budowlanych, prac remontowych jazów, śluz lub akcji ratowniczych. Fundacja utrzymuje go w stanie sprawnym technicznie.

Dźwig pływający Wróblin to dzisiaj jedyna jednostka tego typu na Odrze. Przez wiele lat eksploatowano go przy remontach odrzańskich stopni wodnych i mostów. Bezpośrednio po wojnie z wód Starej Odry dobywał zatopione jednostki. Szczególnie zasłużył się przy budowie stopnia wodnego Brzeg Dolny (1954-1958) – jazu, śluzy, elektrowni wodnej Wały.

Wielokrotnie używano go w akcjach ratowniczych, jak tej na Rędzinie, gdy pod jazem zatonęła motorówka Bystrzyca z załogą. Raz nawet ratowano sam dźwig, który spłynął na jaz rędziński. Czasami występował w roli pogłębiarki.
Właściciel obiektu zbankrutował, przedsiębiorstwo Odra-2 znalazło się od 2001 r. w upadłości. W wyniku wygranego przetargu 3 czerwca 2002 r. Fundacja Otwartego Muzeum Techniki zakupiła dźwig pływający Wróblin od syndyka masy upadłościowej PBH Odra-2. Z inicjatywy Fundacji Otwartego Muzeum Techniki w 1998 r. DP Wróblin objęto ochroną prawną – jako zabytek techniki.

Z pomocą studentów Politechniki Wrocławskiej odbudowano urządzenie dźwigowe, maszynownię i spalinowy agregat prądotwórczy. W 2003 r. dźwig pływający postawiono do dyspozycji Miejskiego Sztabu Antykryzysowego do działania na Wrocławskim Węźle Wodnym w sytuacjach awaryjnych i w akcjach ratowniczych. W sali wykładowej urządzonej w dawnych pomieszczeniach socjalnych załogi podjęto wykłady z historii techniki i archeologii przemysłowej dla studentów Politechniki Wrocławskiej, organizację wystaw, prelekcji, spotkań.

Wróblin szybko awansował do roli siedziby Bractwa Mokrego Pokładu, stając się jego statkiem flagowym i miejscem ekspozycji drogich sercu pamiątek. Tutaj rozwija aktywność również Dolnośląska Akademia Lotnicza, Pracownia Architektoniczna FOMT i niewielki warsztat konserwatorski prowadzony przez wieloletniego kapitana jednostki – Mieczysława Balcerkiewicza, pod którego kierunkiem pracuje również wolontariat Muzeum Odry FOMT, także pod i na pokładach HP Nadbor i barki Ż-2107.

Zapraszamy do włączenia się w konserwację i rewitalizację statków Muzeum Odry FOMT!

» Ratujmy pamięć Odry!
» Holownik parowy Nadbor
» Barka kanałowa Ż-2107 Irena
» Inne obiekty

Wsparcie dla projektu

Nr konta, na które można wpłacać środki:
BGŻ SA I/O Wrocław
46 2030 0045 1110 0000 0398 0060

Prosimy o wpisanie w tytule przelewu:
"Muzeum Odry – darowizna".

Jak wesprzeć projekt Ratujmy pamięć Odry?

W celu wsparcia projektu prosimy o dokonanie darowizny na rzecz Fundacji Otwartego Muzeum Techniki:

Fundacja Otwartego Muzeum Techniki
HP NADBOR
Wybrzeże Wyspiańskiego 27
50-370 Wrocław
BGŻ SA I/O Wrocław
46 2030 0045 1110 0000 0398 0060


wpisując w tytule przelewu „Muzeum Odry – darowizna". Jeśli z Państwa szczególnym zainteresowaniem spotkała się wybrana jednostka pływająca z naszego muzeum, prosimy o wpisane w tytule przelewu: „[imię jednostki] – darowizna”.

Wszystkie kwoty, które wpłyną na konto FundacjiOtwartego Muzeum Techniki, zostaną przekazane na rzecz projektu.

Ofiarodawca pomocy w wysokości min. 100 otrzyma wybraną przez siebie publikację FundacjiOtwartego Muzeum Techniki, o ile jej nakład nie będzie wyczerpany (wykaz publikacji vide: www.fomt.pl). W przypadku pomocy rzeczowej lub finansowej wartości min. 2000 zł ofiarodawcę uhonorujemy mosiężną plakietą zamontowaną w ładowni barki Irena.

Udzielając Fundacji Otwartego Muzeum Techniki wsparcia finansowego lub materiałowego służącego utrzymaniu i konserwacji zabytkowych statków, prosimy o przesłanie nam logotypu i danych darczyńcy (nadbor@fomt.pl). Będzie to równoznaczne z wyrażeniem zgody na ich zamieszczenie w tym  miejscu lub w rzędzie mecenasów rewitalizacji naszych obiektów.

Nagrody

Ofiarodawca pomocy w wysokości min. 100 otrzyma wybraną przez siebie publikację FOMT, o ile jej nakład nie będzie wyczerpany (wykaz publikacji vide: www.fomt.pl). W przypadku pomocy rzeczowej lub finansowej wartości min. 2000 zł ofiarodawcę uhonorujemy mosiężną plakietą zamontowaną w ładowni barki Irena.

Udzielając Fundacji Otwartego Muzeum Techniki wsparcia finansowego lub materiałowego służącego utrzymaniu i konserwacji zabytkowych statków, prosimy o przesłanie nam logotypu i danych darczyńcy. Będzie to równoznaczne z wyrażeniem zgody na ich zamieszczenie w tym  miejscu lub w rzędzie mecenasów rewitalizacji naszych obiektów.

Fundacja HereditasFUNDACJA HEREDITAS
ul. Marszałkowska 58 lok. 24
00-545 Warszawa
tel. 022 891 01 62 / fax 022 891 01 62
www.fundacja-hereditas.pl

Minister Kultury i Dziedzictwa

Portal zabytek.co powstał w ramach projektu "Studeo et Conservo VI (2013)",
dofinansowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

 zamknij